أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
236
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
روسرى كه طبقات بالا از نوعى پارچههاى زينتى استفاده مىكردند ، مىپوشاندند . در مواردى ، دستمالى به روسرى آويزان بود كه زنان محترم شهرى با آن صورت خود را مىپوشاندند . نيز زنان چادرهاى گشادى مىپوشيدند . زينت آنان النگوهايى بر مچ پايشان بود . « 1 » شهرت داشت كه زنان مكه در اين دوره بسيار نرم مچ بوده ، رنگشان سفيد متمايل به سبزى ، قدى متناسب ، جسمى لطيف ، موهايى مجعد و چشمانى خمار داشتند . « 2 » جشنهاى دينى با شكوه در مكه برگزار مىشد . مكهء اين دوره دو بخش بود : بخش مَعْلات كه شامل نيمهء بالاى مكه بود و مَسْفله كه شامل نصف پايين آن مىشد . مردمانِ دو منطقه در اعياد به ديد و بازديد يكديگر مىرفتند و مردمان از انواع و اقسام فنون و بازىها با صداى نى و طبل استفاده مىكردند . زنان نيز به شعبهاى دور رفته و جشنهاى خود را با نى و طبل برگزار مىكردند . آزادى بيشتر زنان ، در ايام عرفات و منى بود كه شهر از كسانى كه به حج نرفته بودند ، خالى شده بود . « 3 » مكهء اين زمان ، جشن ولادت پيامبر صلى الله عليه و آله و برخى صحابه را برگزار نمىكرد . اين مراسم در دورهء فاطميان باب شد كه شرح آن خواهد آمد . مكه اين زمان شطرنج و نرد را مىشناخت و اسب سوارى به صورت يك مراسم عمومى مورد توجه امرا و بزرگان در ابطح در قسمت بالاى مكه برگزار مىشد . در آن زمان ، چيزى شبيه قهوهخانههاى امروزى نبود ، بلكه اجتماعات آنان غالباً در خانههايشان برپا مىشد . نيز از خانههاى خود به نواحى اطراف مىرفتند . برخى از باغستانها تا اين زمان طراوت و سبزى خود را در منطقهء جرول خضراء ، نزديك جايى كه ما آن را الهنداويه مىناميم حفظ كرده بود ، و راه از شبيكه تا حفائر متصل بود . كما اين كه باغهايى هم در قسمت بالاى مكه بود . به نظر مىرسد كه شمار باغهاى اين دوره كمتر از شمار
--> ( 1 ) . بنگريد : مختصر تاريخ العرب ، سيدامير على ، ص 389 . ( 2 ) . تاريخ الإسلام السياسي ، ج 3 ، ص 448 . ( 3 ) . در اين باره عادات لطيف و قوانينى داشتند كه حكومت هم با آنان درگير نبود و امروزه از ميان رفته است ( عاتق ) .